WINNICA ZAMEK JANOWIEC
Rekonstrukcja winnicy pod zamkiem w Janowcu, oprac. Wojciech Bosak, 2009. Wizualizacja udostêpniona dziêki uprzejmo¶ci autora, www.winologia.blog.pl
Winnica zamkowa w Janowcu nad Wis³± zaczyna znowu têtniæ ¿yciem. Ruszy³y w³a¶nie prace przygotowawcze maj±ce na celu jej rewitalizacjê. To ju¿ nie tylko ambitne plany na papierze - to ju¿ widoczne zmiany na zamkowej skarpie. Co¶ siê dzieje! Projekt WINNCA ZAMEK JANOWIEC realizowany jest przez Muzeum Zamek w Janowcu oddzia³ Muzeum Nadwi¶lañskiego w Kazimierzu Dolnym nad Wis³±, a wspiera go Stowarzyszenie Winiarzy Ma³opolskiego Prze³omu Wis³y. Koordynatorem projektu jest pan Filip Jaroszyñski, pracownik Muzeum Nadwi¶lañskiego na stanowisku ds. Konserwacji Zamku w Janowcu. W zamierzeniu jest to projekt muzealny i konserwatorski. Winnica spe³nia³aby g³ównie cel edukacyjny, który by³by oparty o ekspozycjê historii uprawy winoro¶li w rejonie MPW oraz ¶cie¿kê edukacyjn± "od krzewu winoro¶li do wina", z wytyczon± tras± po janowieckiej winnicy.
Historia przyzamkowej winnicy siêga co najmniej lat 60.tych XIX wieku. Na zachowanym z tych czasów najstarszym zdjêciu zamku, pod po³udniow± fasad± zamku widoczne s± tarasy, a na nich paliki podtrzymuj±ce winoro¶le. Data za³o¿enia tej winnicy nie jest jak dot±d znana. Kiedy kolejnym w³a¶cicielem zamku zostaje Leon Koz³owski (1899-1977), w latach 30.tych ubieg³ego stulecia w tym samym miejscu zak³ada on (czy te¿ mo¿e rewitalizuje, podobnie jak chce siê to uczyniæ równie¿ i dzi¶) jedn± z najwiêkszych winnic w regionie. Niestety, czasy, na które przypad³y dzieje winnicy Leona Koz³owskiego nie by³y dla niej sprzyjaj±ce. Od czasów II wojny ¶wiatowej winnica by³a skazana na stopniowy upadek. Obecnie winnica jest ca³kowicie zniszczona, choæ bez trudu mo¿na odnaleźæ jej pozosta³o¶ci w postaci pojedyñczych krzewów winoro¶li sadzonych przez Koz³owskiego. Pod samym zamkiem, w¶ród pozosta³o¶ci winoro¶li ro¶nie Z³ota Chrupka (Chasselas Doré), na stoku pod parkiem Muszkatel Hamburski, Magdalenka, Aurora i prawdopodobnie czerwona hybryda amerykañska Seneca, jak równie¿ francuska Rosette, zbli¿ona do popularnej w tym regionie Bety.
W chwili obecnej skarpa zamkowa jest ca³kowicie opanowana przez dzikie i gêste zaro¶la i ¿eby zrealizowaæ ambitny plan nasadzeñ na wiosnê 2011, skarpê trzeba oczy¶ciæ z zaro¶li do jesieni 2010. Utrudnieniem jest strome zbocze, które nie pozwala na u¿ycie mechanicznego sprzêtu. Co wiêcej, teren jest chroniony, wiêc stosowanie herbicydów te¿ nie wchodzi w grê. Pozostaje tylko karczowanie rêczne, które ju¿ siê rozpoczê³o na niewielkiej czê¶ci area³u objêtego planem nasadzeñ. Przy karczowaniu aktywnie pomagaj± cz³onkowie naszego Stowarzyszenia (co widaæ na za³±czonych zdjêciach).
Pierwsze przymiarki do rekonstrukcji winnicy podj±³ ju¿, na zlecenie Muzeum Nadwi¶lañskiego, Wojciech Bosak (PIWiW). Wykonany przez niego projekt winnicy (wizualizacja powy¿ej) nawi±zuje do rozplanowania przedwojennych winnic. Cech± charakterystyczn± projektu jest poziomy uk³ad rzêdów winoro¶li na w±skich tarasach i krzewy prowadzone przy osobnych palikach bez drutów, tak jak to widaæ na zdjêciu winnicy z lat 50.tych XX wieku autorstwa Edmunda Falkowskiego. Na po³udniowo-zachodniej czê¶ci wzgórza zamkowego przewiduje siê za³o¿enie kilkunastoarowej "winnicy muzealnej", w której prowadzono by uprawê winoro¶li tak, jak mog³oby to wygl±daæ w czasach ¶wietno¶ci janowieckiego zamku przypadaj±cych na XVI-XVII wiek.
Có¿, pozostaje nam w pe³ni wspieraæ projekt i wierzyæ, ¿e dzisiejsze czasy oka¿± siê bardziej sprzyjaj±ce dla winnicy zamkowej w Janowcu nad Wis³±. W koñcu "do trzech razy sztuka"... Leon Koz³owski pewnie by siê u¶miechn±³, a w g³êbi duszy wielce radowa³...
Opracowanie Daria S³owik
O historii winnicy i projekcie jej rewitalizacji WINNICA ZAMEK JANOWIEC mo¿na wiêcej przeczytaæ w:
1. Wojciech W³odarczyk "Janowiec i winnice ¦rodkowej Wis³y" (Notatnik Janowiecki, nr 15/2008, str.31-53), www.winiarzempw.pl/janowiec_winnice.php
2. Filip Jaroszyñski "Winnica Zamek Janowiec" (Notatnik Janowiecki, nr 15/2008, str.233-238.
3. Wojciech Bosak "Nadwi¶lañskie rekonstrukcje" www.winologia.blog.pl
Zdjêcia nades³a³ Maciej Mickiewicz
