PRAWO WINIARSKIE W PRAKTYCE - BIEŻĄCE ZMIANY PRZEPISÓW I PROCEDURY ZWIĄZANE Z ROZPOCZĘCIEM KOMERCYJNEJ PRODUKCJI WIN GRONOWYCH - opracowanie przygotowane przez Wojciecha Bosaka
Zmiany w przepisach UE
W czerwcu br. zostało opublikowane rozporządzenie Rady (WE) nr 479/2008 z dnia 29 kwietnia 2008 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1493/1999, (WE) nr 1782/2003, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 3/2008 oraz uchylające rozporządzenia (EWG) nr 2392/86 i (WE) nr 1493/1999 (Dz.U. L 148 z 6.6.2008, s. 1), które od dnia 1 sierpnia 2008 r. zastąpi dotychczas obowiązujące rozporządzenie (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina. Jest ono wynikiem przygotowywanej od dwóch lat reformy wspólnotowego rynku wina, która wzbudzała dość duże kontrowersje w całej Europie.
Celem reformy jest przede wszystkim podniesienie konkurencyjności europejskiego winiarstwa wobec ekspansji win Nowego Świata. Temu ma służyć liberalizacja dotychczasowych sztywnych przepisów rządzących uprawą winorośli i produkcją win gronowych w UE. Przewidziana jest m.in. stopniowa likwidacja zakazu sadzenia nowych winnic, dopuszczenie nowych technik i procesów enologicznych, a także uproszczenie systemu oznaczania i etykietowania win.
Reforma zakłada wykarczowanie w okresie 3 lat 175 tys. ha winnic w Europie. Przewiduje się także likwidację dotychczasowego, bardzo kosztownego systemu wsparcia finansowego (finansowanie destylacji, dotacje do składowania nadwyżek, dotacje na zakup koncentratu gronowego, etc.), którego efektem stała się ogromna nadprodukcja i "górka" niesprzedanego wina licząca obecnie ok. 160 milionów hektolitrów (mniej więcej tyle, ile wynosi roczna produkcja całej Unii). Przewidziane wsparcie finansowe na ograniczenie produkcji i karczowanie winnic nie dotyczy Polski i innych krajów produkujących mniej, niż 50 tys. hl wina rocznie.
Jakie więc konsekwencje z wprowadzania reformy wynikną dla polskich winiarzy:
1. Przyznany Polsce limit produkcji (nie wymagający wprowadzenia ograniczeń w sadzeniu winnic) podniesiono z 25 tys. do 50 tys. hl (5 milionów litrów) wina rocznie, natomiast po 2015 roku przestaną obowiązywać jakiekolwiek ograniczenia w tym zakresie. Oznacza to, że Polsce nie grożą już praktycznie żadne ograniczenia dotyczące sadzenia winnic i rozwijania produkcji wina.
2. Winnice zostaną objęte systemem dopłat bezpośrednich, podobnie jak inne uprawy rolne (do tej pory obowiązywały odrębne mechanizmy wsparcia dla producentów wina, z których Polska nie korzystała).
3. Podobnie jak inne kraje produkujące mniej, niż 50 tys. hl wina rocznie, Polska zostanie zwolniona z obowiązku klasyfikacji odmian winorośli. Oznacza to, że odtąd będzie można u nas uprawiać w celu produkcji wina każdą odmianę zarejestrowaną w co najmniej jednym kraju UE.
4. W strefie A dopuszcza się stosowanie sacharozy w celu wzbogacenia moszczu przed fermentacją (szaptalizacja), przy czym dozwolone jest podniesienie potencjalnego stężenia alkoholu o 3 % obj.
5. Zniesiony zostaje dotychczasowy podział na wina jakościowe psr, wina regionalne i "proste" wina stołowe. W zamian wprowadza się dwie kategorie oznaczeń geograficznych: "oznaczenie geograficzne" i "nazwa pochodzenia", które będą przyznawane na wniosek grupy producentów z danego regionu.
6. Uproszczone zasady etykietowania dopuszczają podanie nazwy odmiany winorośli i rocznika na etykietach wszystkich kategorii wina (dotąd było to zabronione w przypadku win stołowych).
Zmiany w przepisach krajowych
Zmiana ustawy winiarskiej
W maju br. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opracowało projekt zmiany obowiązującej ustawy z dnia 22 stycznia 2004 roku o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz.U. z 2004 r. nr 34, poz. 292, z późn. zm.). Projekt implementuje zmiany przepisów UE wprowadzone w rozporządzeniu 479/2008 a także wprowadza pewne ułatwienia dla drobnych producentów win gronowych.
Najważniejsze z punktu widzenia producentów zmiany proponowane w tym projekcie, to:
1. Zwolnienie drobnych producentów win gronowych (do 1000 hl rocznej produkcji), którzy wyrabiają wino wyłącznie z winogron z upraw własnych z obowiązku posiadania laboratorium i innych obowiązków określonych w art. 17 wspomnianej ustawy (posiadanie planu zakładu z zaznaczeniem linii technologicznych oraz dróg przemieszczania surowców i wyrobów, urządzeń do filtrowania, odpowiedniej pojemności zbiorników, obowiązku dokonywania uzgodnień przeciwpożarowych i związanych z ochroną środowiska, etc.).
2. Zniesienie listy odmian winorośli przeznaczonych do wyrobu wina i dopuszczenie do produkcji wszystkich odmian sklasyfikowanych w co najmniej jednym kraju UE.
3. Doprecyzowanie procedury składania przez producentów wina obowiązkowych powiadomień i deklaracji.
Przewiduje się, że powyższe zmiany wejdą w życie jesienią 2008.
Zmiana przepisów akcyzowych
W Ministerstwie Finansów został opracowany projekt nowej ustawy o podatku akcyzowym, która ma zastąpić dotychczas obowiązującą ustawę z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2004 r. Nr 29, poz. 257, z późn. zm.) Projekt ten zwalnia drobnych producentów win gronowych, którzy wyrabiają wyłącznie wina gronowe z winogron pochodzących z upraw własnych, w ilości do 1000 hl rocznie, z obowiązku prowadzenia składu podatkowego. Obowiązek ten jest, jak dotąd najtrudniejszą do spełnienia spośród procedur administracyjnych wymaganych od producentów win gronowych i w znacznym stopniu ogranicza rozwój takiej produkcji, zwłaszcza w niewielkich gospodarstwach rolnych.
Wejście w życie tych przepisów jest planowane od 1 stycznia 2009 r.
Przewidywane procedury i obowiązki związane z wyrobem win gronowych (od roku 2009)
Wiele wskazuje na to, że rocznik 2009 będzie pierwszym, w którym nasi winiarze będą mogli rozpocząć komercyjny wyrób wina w warunkach prawych choć trochę zbliżonych do pozostałych krajów UE. Prześledźmy więc pokrótce jakie obowiązki i procedury trzeba będzie spełnić, aby podjąć taką produkcję.
Procedury związane z rozpoczęciem wyrobu i sprzedaży wina (krok po kroku)
1. Uzgodnić z właściwą jednostką Sanepidu warunki prowadzenia produkcji winiarskiej, adaptacji pomieszczeń, etc.
2. Zgłosić do właściwego oddziału Agencji Rynku Rolnego (ARR) zamiar produkcji wina w nadchodzącym roku gospodarczym, najpóźniej do dnia 31 lipca. Rok gospodarczy trwa od 1 sierpnia do 31 lipca.
3. Zgłosić zamiar produkcji do właściwego urzędu celnego, uzgodnić ilość znaków akcyzowych niezbędnych do sprzedaży wina i termin ich odbioru.
4. Uzyskać w urzędzie gminy (miasta) koncesję na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych do 18 % alk. (ewentualnie również koncesję na wyszynk lub sprzedaż hurtową, zależnie od potrzeby).
Obowiązki i procedury związane z prowadzeniem produkcji winiarskiej
1. Prowadzić rejestr przychodów i rozchodów produktów winiarskich. W rejestrze odnotowuje się na bieżąco każdą ilość zebranych winogron, uzyskanego z nich moszczu i wina, wprowadzonego do obrotu wina i innych produktów, a także stan zapasów (rejestr zamyka się z dniem 31 lipca).
2. Każdorazowo zgłaszać wojewódzkiemu inspektorowi jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zamiar wzbogacenia, słodzenia lub odkwaszania moszczu lub wina.
3. Na każde żądanie upoważnionych organów udostępnić do kontroli pomieszczenia produkcyjne i magazynowe, posiadane zapasy wina i innych produktów winiarskich, uprawy winorośli z których pozyskiwane są winogrona do produkcji, a także stosowne dokumenty. Organy uprawnione do kontroli produkcji winiarskiej to:
- Agencja Rynku Rolnego
- Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
- Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin
- Służba Celna
- Sanepid
Obowiązkowe raporty i sprawozdania
1. Do 15 sierpnia zgłosić do ARR szacunkową ilość zebranych w danym roku winogron.
2. Do 30 października zgłosić do ARR szacunkową ilość wyrobionego w danym roczniku wina.
3. Do 31 sierpnia przekazać ARR informacje na temat ilości zebranych winogron, i wyprodukowanego w minionym roku gospodarczym wina oraz posiadanych zapasach.
Dodano 30.06.2008
